14 Eylül 2011

BİR BAŞARI HİKAYESİ: VATAN BİLGİSAYAR


Şu an dünyadaki en önemli sektörlerden biri olan teknoloji sektörünün Türkiye’deki en önemli isimlerinden biri olan Vatan Bilgisayar’ın çok ilgi çekici bir başarı hikayesi var. Bu hikayeyi ilk olarak Koç Üniversitesi’nde düzenlenen bir söyleşide Vatan Bilgisayar’ın kurucusu ve halen sahibi olan Hasan Vatan’ın ağzından dinledim. Pek çok girişimci adayına örnek olabilecek bir hikayesi olan Hasan Vatan, bu hikayeyi ayrıntılı olarak “Bu Vatan İçin Neler Yapmadık ki?” kitabında da anlatmıştır.
Kitapta sayısal verilerden çok önüne çıkan fırsatlardan ve bu fırsatları nasıl değerlendiğinden bahseden Hasan Vatan, karşılaştıkları zorlukları ve bunlarla nasıl baş ettiklerini de birinci ağızdan anlatıyor. Girişimci adaylarının, hatta tüm iş dünyasının okuması gereken bu kitaptaki bazı satırbaşlarını sizinle paylaşmak istiyorum.



Hasan Vatan, 1983 yılında Taksim-Elmadağ’da babasıyla beraber işlettiği oto yedek parça deposundan dönüştürdüğü  bilgisayar dükkanı ile Türkiye’nin ilk bilgisayar mağazasını açtı. Günün şartları gereği çok kısıtlı imkanlarla ancak birkaç bilgisayar bulunan bu mağazayla başlayan serüven bugün Türkiye çapında 22 mağaza ile sektörün önemli markalarından biri haline geldi.

Kurulduğu yıllarda Türkiye’de bilgisayar sektörün daha yolun çok çok başlarında olduğundan uzunca süre küçük bir işletme olarak yoluna devam etti Vatan Bilgisayar. Ta ki 2001 yılında açtıkları Topkapı mağazasına kadar. Evet 2001 yılı, yani Türkiye’nin mali krizden çok büyük yaralar aldığı dönem... Binlerce firmanın kepenk indirdiği, çok ciddi zararların ortaya çıktığı zaman Vatan Bilgisayar için çöküşe gitmenin aksine tam bir sıçrama noktası oldu. Topkapı mağazasını açmaya karar verirken çok düşündüklerini söyleyen Hasan Vatan, maliyet ve riskleri göz önünde bulundurunca böyle bir mağaza açmanın anlamsız olduğunu belirtti. Buldukları mağaza çok önceden terk edilmiş ve içine uzun zaman el değmemiş bir haldeydi. Tüm bunlara rağmen mağazayı açmak isteyen Hasan Vatan, maliyeti karşılamak için çok akıllı bir çözüm buldu.



Binanın Reklam Değeri

İşlek bir anayola yakın konumda bulunan mağaza büyüklüğüyle de dışarıdan dikkat çekici durumdaydı. Bu konum ve büyüklüğü kullanmak isteyen Vatan, teknoloji firmalarıyla reklam anlaşması yaptı. Zaten çatı ve bina reklamlarına yüklüce para ödeyen firmalar, reklamlarını başka binalar yerine bu mağazaya vermeyi kabul ettiler. Vatan Bilgisayar da binanın her yanını bu teknoloji firmalarının büyük tabelalarıyla kapladılar ve buradan elde ettikleri reklam geliriyle maliyetleri ve kirayı karşıladılar. Yani bir işyeri açmaktaki en büyük masraflardan biri olan açılış masraflarını ceplerinden para çıkmadan karşıladılar.

Mağazayı kurmak elbette yetmiyor, içini de doldurmak gerekiyor. Özellikle teknoloji ürünleri yüksek maliyetli olduklarından mağazanın içini doldurabilmek için de belli miktar para harcamak gerekiyor. Bu masrafı kapatmak için de yine akıllıca bir çözüm bulundu.

Firmaların Depo Masrafları

Kriz nedeniyle firmalar masrafları kısmak için olabildiğince özen gösteriyorlar. Satışların da oldukça kötü durumda olması bu firmaların stoklarında, depolarında yalnızca yük yapan binlerce ürün bulunmakta.  Bunu fırsat bilen Hasan Vatan, firmaların depolarındaki ürünlerini mağazalarına koymalarını, bu şekilde hem depo masraflarından kaçınacaklarını hem de depoda satılması imkansız olan ürünlerin göz önünde bulunarak satılmasını sağlayabileceklerini söylüyor. Firmalar kendileri için oldukça cazip bu öneriyi kabul ediyor ve Vatan Bilgisayar raflarını doldurmaya başlıyor. Böylece onbinlerce lira tutabilecek bir masraftan daha para ödemeden kurtuluyor.

Mağaza kuruldu, raflar dolduruldu, sıra mağaza çalışacak kişileri bulmaya geldi. Böylesi büyük bir mağazada çalışacak kişi sayısı da bir hayli fazla olacaktır. Bunların maliyetlerini karşılamak için ise yine krizi fırsat bilerek attıkları şu adım oluyor.



Teknoloji Firmalarının Çalışanları

Kriz nedeniyle firmaların bütçelerde kesintiye gittiğini söylemiştik. Bu konuda yaşadıkları bir diğer sıkıntı ise bünyelerinde bulundurdukları çalışan sayısının fazlalığıydı. Hasan Vatan firmalara kriz nedeniyle satış yapmakta zorlanan satışçılarını kendi mağazalarında çalıştırabileceklerini, bu şekilde hem ürünlerini daha kolay tanıtma fırsatı bulacaklarını hem de daha fazla satış yapabileceklerini söyledi. Bu fikre firmalar da sıcak baktı ve bünyelerinde bulundurdukları ve yeterli verim alamadıkları satış elemanlarını Vatan Bilgisayar’a göndermeyi kabul etti. Vatan Bilgisayar da her firma için mağazalarında bir bölüm ayırdı ve satışçılar kendi markalarına ait bölümlerde alıcıyla daha birebir şekilde ürünlerini satma imkanı buldu. Bu şekilde çalışan maliyetlerini de en aza indiren Vatan Bilgisayar için sıradaki adım reklam masrafları oldu.

Reklam Maliyetlerinin Azaltılması

Gazeteler de krizden etkilenen bir diğer sektördü, bu vesileyle reklam maliyetlerini olabildiğince düşük seviyeye çekmişlerdi. Ancak yine de reklam almakta zorlanan gazetele, sayfalarını doldurabilmek için yeni yazarlara gereksiz paralar ödüyordu. Hasan Vatan bu sayfayı uygun bir fiyatla kendilerine tahsis etmelerini rica etti ve bunu kabul eden gazetelere reklam vermeye başladı. Bu reklamların maliyetlerini de yine tedarikçi firmalardan karşıladı. Tedarikçi firmalar da gazetelere tam sayfa reklam vermeye sıcak bakmıyordu, dolayısıyla Vatan Bilgisayar ile ortak bir şekilde böyle bir reklam vermek onların da işine gelecekti. Böylece bu sayfada Vatan Bilgisayar ismi altında tedarikçilerin ürünleri ve reklamları yer aldı.

Kredi Kartı Komisyonunun Azaltılması

Bu sırada kredi kartı da insanların cüzdanlarına girdi ancak bankalar kredi kartı alışverişlerinde oldukça yüksek komisyonlar alıyordu. Bu komisyonlardan doğacak masrafları karşılamak için Vatan Bilgisayar Finansbank ile anlaşma yaptı ve yukarıda bahsi geçen reklam sayfasında onların da reklamına yer vererek bu komisyon masraflarını en aza indirdi. Ayrıca Finansbank da bu sayede müşteri sayısını artırmış oldu.



Uçak Bileti Promosyonu

Özgün olmayan tek fikirlerinin bu olduğunu özellikle belirten Hasan Vatan, gazeteden aldığı reklam sayfasını daha da verimli kullanmanın yollarını aradı. Başka bir teknoloji firmasının belli miktar alışverişe uçak bileti verme promosyonunu örnek aldı. Ancak bu firmanın bu biletler için havayolu şirketine para ödediğini, kendilerinin ise bu alanda hiçbir masraf yapmadığını belirtti. Reklam sayfasına havayolu şirketinin büyük bir reklamını koyarak havayolu şirketi de reklam masraflarını hem sıfıra indirdi hem de fazla ilgi görmeyen zamanlarda uçaklarındaki boş koltukları doldurmuş oldu.



Televizyon Reklamı

Gazete reklamını olabildiğince verimli kullanan Vatan Bilgisayar için sıra bir diğer medya organı televizyonlara gelmişti. Teknolojinin bu denli ilerlemesine kayıtsız kalmayan televizyon kanalları teknoloji programlarına ihtiyaç duydu. Bu ihtiyacın farkına varan Vatan Bilgisayar, Silikon Vadisi isimli teknoloji programının kendi mağazalarında çekilmesine imkan tanıyarak Vatan Bilgisayar adını milyonlarca insanın duymasını sağladı.
Girişimcilik demek fırsatçılık demektir. En olumsuz görünen olayları bile fırsata çevirebilecek bir nokta görebilmek demektir. Vatan Bilgisayar da mali krizi fırsata çevirenlerin en büyük örneklerinden biri. Ancak bu hikayede olduğu gibi çok kısıtlı imkanlardan böylesi büyük bir hale gelmek için kişilerin önüne çıkan engellerden kaçmak yerine bu engelleri sıçrama fırsatı olarak görmek gerekiyor.

Daha pek çok girişimcilik örneği mevcut ama Vatan Bilgisayar’ın hikayesi gerçekten insanı etkileyen ve hayretler içinde bırakan boyutta. Bu hikayeyi dinlediğim konferansta da dakikalarca alkışlanması bundan kaynaklanıyor olsa gerek.

2 yorum:

  1. Gerçekten güzel çözümler bulmuşlar, bugünkü yerlerini geçmişten iyi sağlamlaştırmışlar...Güzel yazı, çok beğendim!

    YanıtlaSil
  2. Vatan bilgisayar fenomendi eskiden artık eskisi gibi değil

    YanıtlaSil